શું આવડે છે?

કિનારે બેસીને સૌને એમજ લાગે કે એમને તરતા આવડે છે,

વહેણમાં ઉતરે પછી જ ખબર પડે, શું સાચે તરતા આવડે છે?

જીવન તો કેમ પણ કરીને જીવી નાખ્યું તમે, હવે એ જોઇએ,

મોતને પણ બે ઘડી સંકોચ થાય લઈ જતા, શું એમ મરતા આવડે છે?

તમે થાઓ ફના ને છતાં કોઈની દુઆ પૂરી કરતા જાઓ,

કોઈ તારાને તમારા પ્રતિ ઈર્ષા થાય, શું એમ ખરતા આવડે છે?

દિવસ આખો તપે તોય વિવિધ રંગોથી રંગી દે આકાશને,

એક થાકેલા સૂરજની માફક તમને, શું એમ ઢળતા આવડે છે?

કોઈને આપો તો તમારા બંને હાથ જોડી, ને શીશ નમાવીને,

અહમ રાખ્યા વિના તમને એવી રીતે, શું દાન કરતા આવડે છે?

~ દેવાંગ પરીખ 'રસિક'

વધારે

કંઈ પી ગયો છું હું મદિરા ગજાથી વધારે,

માણ્યું છે અહીં સઘળું મેં મજાથી વધારે

વરસાવ તું તકલીફ, એને પણ વધાવી લઉં,

મેં ક્યાં કદી માંગ્યું છે એક છજાથી વધારે?

દોસ્ત જૂનો મળે કોઈ ચાની ટપરી પર જો,

આ રવિવાર બની જાય છે રજાથી વધારે

લાલ, લીલો, પીળો, શ્વેત કે પછી કેસરી,

ધર્મ બીજું કંઈ નથી એક ધજાથી વધારે

આ પ્રજાસત્તાક કેવો જ્યાં હરેક નેતાને,

સત્તાની જ ફિકર હોય છે પ્રજાથી વધારે?

એમણે મને આપ્યો શતાયુનો આશીર્વાદ,

લાગ્યું કે કંઈ આપ્યું હોય સજાથી વધારે

~ દેવાંગ પરીખ 'રસિક' 

જાણો છો?

ફૂલ તોડો છો ને તમે એવું માનો છો,

કે ખરેખર પ્રેમનો મર્મ જાણો છો?

આ ડાઘ ચરિત્ર પરના કાઢવા માટે,

તમેય શું! બજારમાંથી સર્ફ આણો છો?

જનમથી માનવ છતાં માનવ ન થયા,

છે આ કયા જનમના કર્મ, જાણો છો?

અહીં સૌના પોતાના પરિપ્રેક્ષ્ય છે,

મેં જીવી જાણ્યું, તમે તર્ક જાણો છો.

છે મૌનની ભાષા સમજવી સૌથી અઘરી, 

જો ન સમજાય તો બધું વ્યર્થ જાણો છો.

જીતીને હારવું યા કે હારીને જીતવું,

આ બે ચીજ વચ્ચે તમે ફર્ક જાણો છો?

એ ચૂપ રહે તો સમજવાનું હા કે ના,

'રસિક' શું તમે આનો અર્થ જાણો છો?

~ દેવાંગ પરીખ 'રસિક'

તવજ્જો

એક ટૂંકી બહેરની નાનકડી ગઝલ ~

મૌન પણ બરાબર સંભળાશે જોજો,

સાંભળો તમે જો આપી તવજ્જો

છાપું વાંચવું શું કહું કેમ છોડ્યું,

સાલો, છાતીમાં આવે છે સોજો

દુનિયામાં છે કંઈ આનાથી ભારી?

બાળકો પર જેટલો ભણતરનો બોજો

સુખની એ ચાવી તમને ય જડશે,

બહારને બદલે ભીતર જો ખોજો

વસ્ત્રોના ડાઘ ન જાય તોય ચાલશે,

ચરિત્ર પરના ચોકસાઈથી ધોજો

~ દેવાંગ પરીખ 'રસિક'

અતિથિ, તિથિ જોઈને આવજો

( નોંધ : આ વાત ૧૫ દિવસ પહેલા સુધી 

લાગુ પડતી હતી, કારણ આજકાલ તો 

આપણે સૌ 'ઘર' નામક પાંજરામાં પુરાયા છીએ, 

એટલે કોઈ, કોઈના ઘરે જાય-આવે એવો 

સિલસિલો જ બંધ છે....) 

આપણે ત્યાં કહેવામાં આવે છે કે :

'અતિથિ દેવો ભવઃ' 

અર્થાત્ 

અતિથિ દેવ સમાન છે. 

આપણે ત્યાં આવનાર દરેક વ્યક્તિ વિશેષ ને, 

આપણે હસતા મોઢે આવકાર આપવો જોઈએ, 

તેઓની સાચા મનથી આવભગત કરવી જોઈએ. 

આ બધી વાતો કહેવા-સાંભળવામાં બહુ સારી લાગે, 

પણ સાચું કહું તો, 

આપણને સૌને, 

ક્યારેક ને ક્યારેક, 

તો એવા એવા અનુભવ થયા હશે, 

કે એમ થાય કે ફલાણા અતિથિ ન આવે તો સારું....

યા તો પછી, 

ઘરે પધારેલા ફલાણા ફલાણા પકાઉ અતિથિ, 

હવે જાય તો સારું.... 

આવા સમયે, 

એક યજમાન તરીકે, 

આપણી જે મનોસ્થિતિ હોય, 

એની અહીં વાત છે.... 

એણે Art of Living નો course, બરાબર રીતે કર્યો હોય, એવું લાગતું જ નથી,

જોને, ક્યારનો હું એને leave, leave ની hint ફેંકું છું, પણ એને સમજાતું જ નથી

ચા-કોફી પત્યા, નાસ્તો પત્યો, હવે તો લાગે છે મને, કે એ જમીને જ જશે,

ને આમ એ કહે છે, કે એ dieting કરે છે, પણ જોઈને, માનવામાં આવતું જ નથી

મારી વાતો પતી, એની વાતો પતી, પછી આખી દુનિયાની પંચાત પણ પતી,

મને કેટલું bore થાય છે, મારા મોઢાને જોઈને કેમ એને, દેખાતું જ નથી?

શું કરું, હવે મારી પાંપણો પણ મને, પડું, પડું ની ધમકીઓ આપે છે,

સાલું, કેટલું fevicol ચિટ્કાડ્યું છે નીચે, કે એનાથી ઉઠાતું જ નથી?

~ દેવાંગ પરીખ

બેઠા'તા

ફિલ્મ 'आप की कसम' નું એક ખૂબ જ યાદગાર ગીત છે :

ज़िंदगी के सफर में गुज़र जाते हैं जो मकाम,

वो फिर नहीं आते, वो फिर नहीं आते....

સમય સરિતા જેવો છે,

નિરંતર વહેતો જાય છે.

આપણે જીવનમાં જે કંઈ પણ ગુમાવીએ,

સંભવતઃ,

એ બધું પાછું પણ મેળવી શકીએ.

બધું જ, સિવાય સમય....

એક વાર સમય જાય,

તો ક્યારેય પાછો નથી આવતો.

રહી જાય બસ સારા ને નરસા સ્મરણો,

મીઠી કે કડવી યાદો.

જેમ આપણે મહાબાલેશ્વર ફરવા જઈએ,

અને ત્યાં વિવિધ પર્યટન સ્થળોએ ફોટો પાડીએ,

એ ફોટો પછી આલ્બમમાં વર્ષો સુધી સંઘરી રાખીએ.

જેટલી વાર આપણે આલ્બમ ખોલીએ,

એટલી વાર એ ખુશખુશાલ પળોનું,

એક સ્મૃતિચિત્ર જીવંત થઈ જાય.

થોડીક ક્ષણો માટે.

અને આ આંખો ભીની થઈ જાય....

હું અને એ, બસ બેઠા'તા

યાદોની રૂમમાં, બસ પેઠા'તા

પછી એણે, એના મનની વાતો કરી

ને મેં પણ, મારા મનની વાતો કરી

વાતોના મોજામાં ક્યાંય દૂર વહી ગયા....

          અરે! અમે તો રૂમમાં બેઠા'તા

આંખમાં એની, આવ્યું એક આંસુ

ને મારી પણ આંખ, પછી નમ થઈ

એવા રૂડા વરસાદમાં અમે નીતરી ગયા....

          અરે! અમે તો રૂમમાં બેઠા'તા

હું અને એ, બસ બેઠા'તા

યાદોની રૂમમાં, બસ પેઠા'તા

યાદોની રૂમમાં, બસ પેઠા'તા

હું અને એ, બસ બેઠા'તા

~ દેવાંગ પરીખ 'રસિક